Dr. Elizma van der Smit clinical psychologist                      

Therapy for Individuals, Families and Couples                                                                                                     

       The Time Has Come!!! It is time to be better!!

Hoe lyk gesonde kompetisie en druk vir jou kind?         

Deur:   Elizma van der Smit

 

  1. 1.    Wat is die voordele van kompetisie?

Deur middel van kompetisie kan jou kind waardevolle lewenslesse leer wat insluit:

  • Die belangrikheid van die nakoming van reëls.  As almal hulle eie reëls maak of as daar nie reëls is nie, kan niemand saamspeel nie en is dit nie lekker nie.
  • Hoe om ‘n goeie wenner en ‘n goeie verloorder te wees. ‘n Goeie wenner weet hoe om nie te spog nie en ‘n goeie verloorder weet om die wenner geluk te wens en nie te broei of oormatig negatief te reageer nie.
  • Die waarde daarvan om jou beste te gee.  Hul leer dat dit nie gaan oor wen of verloor nie, maar of jy jou beste gegee het.  Sodoende kan mens goed voel al het jy verloor.  So kan ‘n wenner ook terugkyk en besef dat sy wen veroorsaak is deur “ekstra harde inset” eerder as enigeiets anders.
  • Dit bou ‘n gesonde selfbeeld.
  • Dit leer hul om vriende te maak en te sosialiseer.
  • Hul leer omtrent hul vermoëns en beperkinge.
  • Hul leer om doelwitte te stel.
  • Hul leer om verlies (verloor) te kan hanteer.
  • Fisiese- en brein vaardighede word beter ontwikkel.
  • Dit bevorder die kind se gewildheid.
  • Dit bevorder vinnige besluitneming en probleemoplossingsvaardighede.
  • Hul leer om voor ander op te tree en druk te hanteer.
  • Hul leer van spangees en hoe om in ‘n span saam te kan werk.

 

  1. 2.     Wat is die nadele van kompetisie?

 

  • Kinders kan uitbranding ervaar wanneer hul te veel druk ervaar om te presteer.  Dit veroorsaak geweldige stres vir die kind en maak dat hy die aktiwiteit nie meer geniet nie.
  • Indien daar verwagtinge is wat bo ‘n kind se fisiese of emosionele gereedheid gestel word, kan hul ‘n negatiewe self-konsep ontwikkel en voel hul is nie goed genoeg nie.  Dit kan hul ook negatief instel vir enige kompetisie.  Voorbeelde sluit in:  Kinders van 6/7 vertaan nog nie die konsep van kompetisie nie en daarom kan ons dit ook nie van hul verwag nie.  Almal wil die bal hê en is selfsugtig op die baan. Op die ouderdom van 9 kan kinders nog nie die konsep van vermoë en insette verstaan nie en daarom word hul geweldig gefrustreer deur “verloor”.  Kompetisie georiënteerde sport is dikwels eers beter vanaf die ouderdom van 10.
  • Kompetisie kan dus aanleiding gee tot fisiese of emosionele beserings.
  • Jou kind word blootgestel aan vernedering en die pyn van verloor.

 

  1. 3.    Wanneer is kompetisie ongesond?

 

  • Wanneer jy agterkom dat wen belangriker as die item of spel self.
  • Wanneer hulle begin kroek of jok om ‘n beter prestasie te verseker/verbloem.
  • Wanneer hul verskonings maak vir foute.
  • Wanneer jou kind die spel of item nie meer geniet nie en weier om deel te neem.
  • Wanneer jou kind nie meer tyd het om net ‘n kind te wees nie en te speel nie.
  • Wanneer dit te emosioneel intens begin word.
  • Wanneer sport of ander beserings begin voorkom is dit ‘n aanduiding dat jou kind te hard oefen.
  • Wanneer dit vyandigheid teenoor die self of ander veroorsaak.
  • Wanneer ‘n kind aggressief word.
  • Wanneer dit sy populariteit en vriendskapsverhoudings benadeel.
  • Wanneer dit sy skoolprestasie benadeel.
  • Wanneer dit gaan oor die ouer/skool en nie oor die kind nie.

 

  1. 4.    Hoe lyk gesonde kompetisie dan?

 

  • Wanneer jou kind sy aktiwiteit geniet en gelukkig as mens voorkom.
  • Wanneer dit nie ‘n ander area soos skoolwerk en sosiale ontwikkeling benadeel nie.  Met ander woorde jou kind handhaaf ‘n gesonde balans.
  • Wanneer hy mooi kan wen en verloor deur altyd respekvol teenoor homself of ander kan optree.
  • Wanneer hy sy mislukkings kan ondersoek en effektiewe oplossings daarvoor kan kry deur byvoorbeeld harder te oefen of strategie te verander.
  • Jou kind sien verloor as ‘n mislukking in ‘n doelwit en nie mislukking as ‘n mens nie.

 

 

  1. 5.    Hoe weet ek my kind ervaar te veel druk? Wat is die gevaarligte vir skole en ouers?

 

Enige kind sal spanning en selfs huilerigheid ervaar voor ‘n kompetisie en dit is normaal, maar kyk uit vir die volgende simptome:

 

  • Nagmerries is ‘n algemene gevolg van te veel druk of stress.
  • Sukkel om te konsentreer of om skoolwerk klaar te maak.
  • Verhoogde aggressie.  Dit sluit in fisiese aggressie (skop, slaan,byt) of verbale aggressie (skree of name noem).  Hul sukkel ook om take te voltooi wat geduld verg.  Aggressiewe gedrag tydens kompetisie.
  • Hiperaktiewe gedrag.  Dit sluit ook in woede-uitbarstings, weghardloop, konstante ongehoorsaamheid.
  • Onttrekking van familie en vriende of ander aktiwiteite.
  • Eet-of slaapversteurings maw hul eet/slaap skielik meer of minder as gewoonlik.
  • Oorreaksies tot kleiner probleme.
  • Oormatige “stry” met onderwysers of afrigters oor punte en beslissings.
  • Oormatige spog as weg of “beer met seer tand”-benadering as verloor.
  • Perfeksionisme en konstante bekommernisse.
  • Wanneer hul nie meer die aktiwiteit geniet nie en weier om deel te neem.
  • Wanneer hulle begin kroek en lelik wees met opponent.
  • Fisiese simptome of klagters het soos hoofpyn en maagseer voordat ‘n kompetisie of aktiwiteit begin.
  • Wanneer dit gaan oor die ouer of skool se beeld, eerder as die kind.
  • Jaloesie teen kinders wat beter presteer.

 

  1. 6.    “Tips” vir ouers om gesonde kompetisie te ondersteun

 

  • Hou ingedagte dat kinders verskillende persoonlikhede het.  Sommige is mal oor kompetisie en ander is emosionele wrakke voor ‘n groot geleentheid.  Hanteer hul vir die individue wat hul is en moenie al jou kinders oor dieselfde kam skeer nie.  Moenie kinders dus met mekaar vergelyk nie.
  • Dit is glad nie nodig om jou reeds kompeterende kind te druk nie, maar dit mag meer toepaslik wees om jou teruggetrokke kind meer aan te moedig.
  • Hou ingedagte dat kompetisie baie moeilik is vir ‘n kind en dat “verloor” vir hul ‘n ernstige besigheid is.  Moet asseblief nie hul gevoelens hieromtrent minimaliseer of afmaak as “niks” nie.
  • Moedig jou kind aan om deelname in ‘n aktiwiteit te geniet en aanvaar jou kind se besluit om nie ‘n aktiwiteit vol te hou wat hy glad nie geniet nie.
  • Laat jou kind toe om foute te maak, dit is deel van die leerproses.  Soms is kinders so bang om foute te maak en hul ouers teleur te stel dat hul nie meer probeer nie.
  • Wees belangstellend en ondersteuned, sonder om te intens of direktief te wees.
  • Onthou jou kind se sport gaan nie oor jou nie.  Dit is nie ‘n geleentheid om jou drome te bewaarheid of jou vrese te besweer nie.
  • Moenie verskonings maak as ‘n kind verloor het soos om byvoorbeeld die weer, afrigter of ander kinders te blameer nie. Jou kind moet verantwoordelikheid vir sy eie foute kan neem.
  • Fokus op deelname eerder as om te wen.
  • Moenie jou kind kritiseer voor ander of instruksies gee terwyl hy/sy kompeteer nie.  Hul beleef dit as vernederend.  Gee eenvoudige instruksies op ‘n kalm en positiewe manier.  Jou houding is deurslaggewend of jou kind dit negatief of positief sal aanvaar.
  • Respekteer die afrigter en moenie sy rol probeer oorneem of kritiseer nie.  Ondersoek jou eie gedrag en opmerkings tydens kompetisie.  Is dit positief en negatief?  Is daar balans in jou eie lewe?  Neem jy verantwoordelikheid vir jou foute of blameer jy ander?  Weerrhou jy liefde of affek as jou kind nie voldoende presteer het volgens jou nie?  Fokus jou te veel op een area in jou kind se lewe en ignoreer die res?  Prys jy jou kind se poging eerder as die resultaat?  Hoe reageer jy as jy verloor? 
  • Te veel van ‘n goeie ding is nooit goed nie, strewe na balans!